Μ' αρέσει πολύ να βρίσκω παράλληλα ανάμεσα σε πράγματα που μου αρέσουν και που καμιά φορά δε θα τα συνδύαζες με την πρώτη ματιά. Πράγματα που ίσως θέλουν να πουν το ίδιο αλλά παίρνουν διαφορετικό δρόμο κι έχουν διαφορετικό...περιτύλιγμα.
Πέρυσι, με αφορμή ένα μάθημα στη σχολή για τη μελοποιημένη ποίηση, διάβασα το παρακάτω ποίημα του Καβάφη, που νομίζω - ως ταπεινά λίγο ενασχολούμενη με την ποίηση - ότι είναι από τους αγαπημένους μου ποιητές. Το ποίημα έχει τον τίτλο Ένας γέρος, και πάει κάπως έτσι:
Στου καφενείου του βοερού το μέσα μέρος
σκυμένος στο τραπέζι κάθετ’ ένας γέρος·
με μιαν εφημερίδα εμπρός του, χωρίς συντροφιά.
Και μες των άθλιων γηρατειών την καταφρόνια
σκέπτεται πόσο λίγο χάρηκε τα χρόνια
που είχε και δύναμι, και λόγο, κ’ εμορφιά.
Ξέρει που γέρασε πολύ· το νοιώθει, το κυττάζει.
Κ’ εν τούτοις ο καιρός που ήταν νέος μοιάζει
σαν χθες. Τι διάστημα μικρό, τι διάστημα μικρό.
Και συλλογιέται η Φρόνησις πως τον εγέλα·
και πως την εμπιστεύονταν πάντα — τι τρέλλα! —
την ψεύτρα που έλεγε· «Aύριο. Έχεις πολύν καιρό.»
Θυμάται ορμές που βάσταγε· και πόση
χαρά θυσίαζε. Την άμυαλή του γνώσι
κάθ’ ευκαιρία χαμένη τώρα την εμπαίζει.
.... Μα απ’ το πολύ να σκέπτεται και να θυμάται
ο γέρος εζαλίσθηκε. Κι αποκοιμάται
στου καφενείου ακουμπισμένος το τραπέζι.
Πίνακας: "Ο Γέρος Καπνιστής", του Γ. Ιακωβίδη
Με το που διάβασα το ποίημα και άρχισα να το σκέφτομαι, θυμήθηκα πολύ γρήγορα τους στίχους ενός αγαπημένου μου τραγουδιού: Hier Encore, του Charles Aznavour. Ένα τραγούδι που μου το θύμισε ιδιαίτερα η στροφή αυτή: "Και συλλογιέται η Φρόνησις πώς τον εγέλα·/και πώς την εμπιστεύονταν πάντα — τί τρέλα! —/την ψεύτρα που έλεγε· «Αύριο. Έχεις πολύν καιρό.»"
Μόλις χθες, ήμουν είκοσι χρονών
Χάιδευα τον καιρό κι έπαιζα με τη ζωή
όπως παίζουμε με την αγάπη, και ζούσα τη νύχτα
χωρίς να μετράω τις μέρες μου, που έφυγαν μέσα στον χρόνο
Έκανα τόσα σχέδια που έμειναν στον αέρα
Είχα τόσες ελπίδες που πέταξαν μακριά
Ώστε παραμένω χαμένος, μην έχοντας πού να πάω
Τα μάτια μου έψαξαν τον ουρανό, μα η καρδιά μου είναι στη γη
Μόλις χθες, ήμουν είκοσι χρονών
Σπατάλησα τον χρόνο πιστεύοντας πως θα μπορούσα να τον σταματήσω
Και για να τον σταματήσω, ή ακόμα και να τον προσπεράσω,
μονάχα έτρεχα κι έτρεχα, και η ανάσα μου τελείωσε
Αγνοώντας το παρελθόν και κλίνοντας μονάχα τον μέλλοντα,
σε όλες τις συζητήσεις μιλούσα μονάχα για μένα
Έλεγα τη γνώμη μου, θέλοντας να κάνω το καλό,
ψέγοντας τον κόσμο και τη ζωή με θράσος
Μόλις χθες, ήμουν είκοσι χρονών
Αλλά έχασα τον καιρό μου κάνοντας ανοησίες
που δε μου έχουν αφήσει τίποτα πραγματικά πολύτιμο
εκτός από μερικές ρυτίδες κι έναν φόβο για την πλήξη
Όλες οι αγάπες μου έχουν πεθάνει πριν καν υπάρξουν
Οι φίλοι μου έφυγαν και δεν θα ξαναγυρίσουν
Μόνος μου έφτιαξα ένα κενό τριγύρω μου
και σπατάλησα τη ζωή μου και τα καλύτερα χρόνια μου
Απ' το καλύτερο και το χειρότερο, πέταξα το καλύτερο
Σφίγγω τα χαμόγελά μου και παγώνω τα δάκρυά μου
Πού είναι τώρα, τώρα, τα είκοσί μου χρόνια;
Νομίζω είναι σαν να προσθέτει το ένα κείμενο στο άλλο, και παρά τις διαφορές μεταξύ ποίησης και στιχουργικής για τραγούδι, είναι ενδιαφέρον να τα βάλει κανείς δίπλα και να δει πώς προσεγγίζουν το θέμα του να κοιτάζεις πίσω σε μια ζωή που τώρα πια συνειδητοποιείς ότι χάθηκε χωρίς να τη γεμίσεις μ' αυτά που ήθελες. Αλλά και οι μικρές διαφορές: ο γέρος του Καβάφη "βάσταγε ορμές" και "θυσίαζε τη χαρά", ενώ ο χαρακτήρας του τραγουδιού έκανε πολλά στα νιάτα του, αλλά ανούσια.
Και εδώ θα παραθέσω μια φράση που βρήκα στα σχόλια του τραγουδιού στο YouTube, και μου άρεσε πολύ: "Αν η νιότη ήξερε, αν τα γηρατειά μπορούσαν..."
6/1/2026
Οι
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου